Lịch sử bia: Hành trình ngàn năm từ ngũ cốc lên men đến biểu tượng văn hoá
Uống bia đã trở thành một nét văn hóa đại chúng đặc trưng ở Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, không nhiều người biết lịch sử ngành bia có niên đại đến 6000 năm TCN và được ghi lại trong lịch sử của vùng Lưỡng Hà (Iraq ngày nay). Cùng 1689 BECKENT BAUER tham gia hành trình ngược dòng thời gian để khám phá về lịch sử bia cùng những câu chuyện thú vị phía sau nhé!
Nguồn gốc và lịch sử ra đời của bia
Trải dài suốt lịch sử nhân loại, kỹ thuật nấu bia chính là một phần không thể tách rời, gắn liền với sự phát triển của nền văn minh.
Những nền móng đầu tiên của lịch sử bia đã được minh chứng qua những phát hiện khảo cổ học tại Jiahu, Trung Quốc. Tại đây, các nhà khoa học đã tìm thấy dấu vết của thức uống lên men có niên đại từ khoảng 7000 năm TCN, được chế biến từ sự kết hợp tinh tế giữa gạo, mật ong và trái cây.
Không dừng lại ở đó, những phát hiện về lịch sử ngành bia tương tự tại Godin Tepe, Iran, với niên đại từ khoảng 3500-3100 năm TCN, đã xác nhận rằng nghệ thuật ủ bia từ lúa mạch đã sớm trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân Trung Đông cổ đại.
4000 năm TCN – Nền văn minh Sumer
Khoảng hơn 5.000 năm trước ở đồng bằng hạ Mesopotamia, người Sumer sinh sống dọc theo hai con sông Tigris và Euphrates đã biết đến việc lúa mạch ngâm mưa sẽ nảy mầm, bắt đầu quá trình mạch nha tự nhiên. Với trí tuệ sáng tạo, họ đã tận dụng những hạt mạch nha này để làm bánh bappir, rồi ngâm trong nước cho lên men tự nhiên, khai sinh ra loại bia đầu tiên mang tên kas.
Thần Ninkasi, “nữ thần ban rót bia,” được tôn vinh trong bài ca cổ xưa nhất ca ngợi quá trình nấu bia. Các văn bản cổ Sumer cũng mô tả nhiều loại bia khác nhau, cho thấy sự phát triển ban đầu của nghệ thuật nấu bia.
3000 năm TCN -Thời kỳ đế chế Babylon
Bánh xe lịch sử tiếp tục viết lên những trang mới với sự trỗi dậy của đế chế Babylon, người Babylon không chỉ chinh phục vùng đất Summer mà còn thừa hưởng và phát triển kỹ thuật nấu bia vượt trội của người tiền nhiệm.
Dưới triều đại của mình, Vua Hammurabi đã ban hành bộ luật quy định chi tiết về 20 loại bia khác nhau, minh chứng cho tầm quan trọng vượt bậc của thức uống này trong đời sống kinh tế và văn hóa của đế chế hùng mạnh. Bia không chỉ là thức uống hàng ngày mà còn được sử dụng trong các nghi lễ tôn giáo và được phân phối như một phần của tiền lương.
1500 năm TCN – Thời kỳ Ai Cập cổ đại
Một nét đặc sắc trong lịch sử bia của người Ai Cập cổ đại là việc sử dụng ống hút trong các nghi lễ và lễ an táng, tạo nên một hình ảnh trang nghiêm và độc đáo.
Thông qua những bức tranh và chữ khắc cổ, chúng ta có thể chiêm ngưỡng sự đa dạng phong phú của các loại bia Ai Cập, thường được chế biến tinh tế từ lúa mạch emmer và đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh khi được dâng lên các vị thần.
146 năm TCN – Thời kỳ Hy Lạp La Mã cổ đại
Sau khi Alexander Đại đế chinh phục Ai Cập (332 TCN), văn hóa bia của người Ai Cập lan sang Hy Lạp và La Mã. Tuy vậy, người Hy Lạp và La Mã xem bia là thức uống của “những dân tộc bị chinh phục”, bởi họ ưa chuộng rượu vang.
Công thức nấu bia được hoàn thiện và sự ra đời của những nhà máy đầu tiên
Câu chuyện lịch sử bia vẫn được nối dài theo dòng chảy thời gian và ngày một phong phú hơn với sự ra đời của những nhà máy đầu tiên
Thế kỷ 5 – Thời kỳ Trung cổ
Khi ánh hào quang của Đế chế La Mã dần tắt (476 CN), Thiên chúa giáo bắt đầu mở rộng ảnh hưởng và các tu viện nhanh chóng trở thành những trung tâm học thuật và sản xuất bia chủ đạo, đồng thời là nguồn cung cấp quan trọng cho người dân địa phương
Trong “Thời kỳ Tăm tối” (500–1000 CN), các tu sĩ đã xây dựng những nhà máy nấu bia quy mô lớn, với nồi nấu, khu vực mạch nha và thùng lên men bài bản – khác hẳn bếp gia đình trước kia.
Thế kỷ 11 – Khám phá ra nguyên liệu mới: Hoa bia
Vào đầu thế kỷ 1100, nữ tu Hildegard von Bingen đã khám phá ra khả năng bảo quản đồ uống tuyệt vời của hoa bia, đánh dấu bước ngoặt làm thay đổi hoàn toàn lịch sử ngành bia. Từ đó, hoa bia dần thay thế hỗn hợp thảo mộc gruit, mở ra kỷ nguyên bia có độ bền và hương vị mới.
Việc đưa hoa bia vào quy trình nấu bia không chỉ cải thiện đáng kể hương vị mà còn kéo dài thời hạn sử dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc buôn bán và vận chuyển bia trên quy mô rộng lớn hơn, góp phần đưa ngành công nghiệp này bước vào một giai đoạn phát triển mới.
Thế kỷ 13 – Những nhà máy bia đầu tiên được xây dựng
Giữa và cuối thế kỷ 1200, hàng loạt thành phố châu Âu đã ban hành các điều luật bảo vệ nguồn lúa mạch và chất lượng bia: Augsburg (1158), Paris (1268) và Nuremberg (1293). Trong bối cảnh đó, Hamburg nổi lên như một trung tâm nấu bia hàng đầu với hàng trăm nhà sản xuất và sản lượng xuất khẩu khổng lồ vào cuối thế kỷ.
Sự phát triển của các nhà máy bia thương mại đánh dấu một bước chuyển quan trọng bậc nhất của lịch sử bia khi đi từ sản xuất bia gia đình và tu viện sang một ngành công nghiệp có tổ chức.
Thế kỷ 16 – Thời kỳ Phục Hưng và sự ra đời của Bộ luật tinh khiết của Bia Đức
Năm 1516, tại Bavaria, Hiệp ước Reinheitsgebot ra đời, quy định chặt chẽ về nguyên liệu làm bia chỉ được bao gồm ba thành phần cơ bản: nước, mạch nha và hoa bia nhằm đảm bảo chất lượng và độ an toàn của bia, đặt nền móng cho truyền thống nấu bia tinh khiết và chuẩn mực của Đức sau này. Mặc dù ban đầu chỉ áp dụng ở Bavaria, Reinheitsgebot đã có ảnh hưởng sâu rộng đến tiêu chuẩn sản xuất bia trên toàn thế giới.
Sự phát triển của bia trong thời kỳ hiện đại
Từ những giọt bia đầu tiên được nấu cách đây hàng nghìn năm, đến những chai bia thủ công tinh xảo trên kệ hàng ngày nay, hành trình của thức uống này là một câu chuyện đầy cuốn hút về sự đổi mới, thích nghi và phát triển không ngừng. Trong thời kỳ hiện đại, bia đã vượt xa khỏi định nghĩa đơn thuần của một thức uống giải khát để trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu, một ngành công nghiệp sáng tạo và một trải nghiệm ẩm thực phong phú.
Bia đã vượt xa vai trò đơn thuần của một thức uống giải khát
- Bản sắc văn hóa: Bia không chỉ là một loại đồ uống mà còn là một phần quan trọng của bản sắc văn hóa ở nhiều quốc gia, phản ánh sâu sắc truyền thống, giá trị và phong tục của người dân. Ví dụ, các quốc gia như Đức, Bỉ và Cộng hòa Séc có một nền văn hóa bia mạnh mẽ, bắt nguồn từ lịch sử lâu đời của họ và được tôn vinh thông qua các lễ hội bia và phương pháp nấu bia truyền thống. Những điều này cũng được khắc họa sinh động trong văn hoá bia thế giới theo dòng chảy thời gian thuở sơ khai đến nay – nơi ta nhìn thấy cách thức bia định hình mối quan hệ xã hội và đời sống tinh thần qua từng thời kỳ.
- Gắn kết xã hội: Từ những pub ấm cúng ở Anh đến những biergarten rộng lớn ở Đức, bia đã luôn đóng vai trò như một chất xúc tác mạnh mẽ cho giao lưu và kết nối, gia tăng thêm cơ hội để xây dựng các mối quan hệ. Tại Việt Nam, điều này thể hiện rõ qua văn hóa vỉa hè và lịch sử cốc bia hơi – một hình ảnh gần gũi, thân thuộc đã trở thành biểu tượng gắn kết từ bàn nhậu bình dân đến những cuộc gặp gỡ thân tình thường nhật.
- Kết hợp ẩm thực: Nghệ thuật kết hợp bia với đồ ăn, các chuyên gia về bia (beer sommelier) và những người sành bia đã khám phá sự hài hòa giữa các dòng bia và món ăn khác nhau. Một số nhà hàng cao cấp còn chú trọng đến thực đơn bia bằng việc tuyển chọn kỹ lưỡng, đặt ngang hàng với rượu vang trong việc nâng cao trải nghiệm ẩm thực.
- Tác động kinh tế: Ngành công nghiệp bia có vai trò quan trọng trong kinh tế toàn cầu, tạo việc làm và thúc đẩy du lịch thông qua các hoạt động liên quan đến bia. Du lịch bia (beer tourism) đã trở thành một phân khúc phát triển mạnh mẽ trong ngành du lịch. Ngoài ra, ngành nông nghiệp cũng được hưởng lợi lớn từ sự phát triển của ngành công nghiệp bia nhờ nhu cầu về nguồn nguyên liệu để sản xuất.
Bia ngày càng đa dạng về loại và hương vị
Ngày nay, thực khách có thể thưởng thức hương vị của rất nhiều dòng bia khác nhau, từ bia công nghiệp tới bia thủ công. Mỗi loại bia lại mang một cá tính riêng, tôn vinh kỹ thuật ủ – nấu của các nghệ nhân. Nếu bạn đang tìm cách phân biệt các loại bia phù hợp với khẩu vị và phong cách cá nhân, đây chính là lúc bắt đầu khám phá sự đa dạng của thế giới bia đầy mê hoặc này.
- Bia công nghiệp: Các gã khổng lồ trong ngành công nghiệp bia như AB InBev, Heineken và Carlsberg lần lượt ghi tên mình vào lịch sử bia với lượng khách hàng trải dài toàn thế giới. Hàng loạt các loại bia lager, pilsner phổ biến, đã được sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ rộng rãi, góp phần lan tỏa văn hóa bia.
- Bia không cồn: Đáp ứng xu hướng sống lành mạnh, cùng những tiến bộ trong công nghệ sản xuất đã cho phép các thương hiệu bia tạo ra những sản phẩm không cồn với hương vị gần giống bia truyền thống. Bia không cồn đã tạo ra một không gian thưởng thức mới cho những người không muốn hoặc không thể tiêu thụ cồn vì lý do sức khỏe, tôn giáo hoặc lối sống đồng thời đảm bảo “giữ nhiệt” cho cuộc vui.
- Bia thủ công (craft beer): Cuộc cách mạng bia thủ công đã làm thay đổi hoàn toàn bản đồ bia toàn cầu trong hai thập kỷ qua. Sự kết hợp giữa các kỹ thuật nấu bia truyền thống và những nguyên liệu mới, tạo ra vô số biến thể với hương vị phong phú và đặc sắc như IPA, Stout, ALE.
Bia thủ công không chỉ làm phong phú thêm thị trường bia mà còn tạo ra một phong cách thưởng thức bia kiểu mới, đề cao tính địa phương, thủ công và sự sáng tạo trong hương vị lẫn cách sản xuất.
1689 BECKENT BAUER – Kế thừa tinh hoa bia thủ công châu Âu
Dưới nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, khi những dòng bia công nghiệp ồ ạt chiếm lĩnh thị trường và dần làm lu mờ hương vị truyền thống, những người đam mê bia ngày nay lại khao khát tìm về sự tinh túy và cá tính riêng biệt.
1689 BECKENT BAUER ra đời như một lời hồi đáp chân thành: kế thừa trọn vẹn tinh hoa bia thủ công châu Âu qua từng công thức gia truyền, nguyên liệu tuyển chọn khắt khe từ các vùng trứ danh và quy trình ủ nấu tỉ mỉ, kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ tự động hóa hiện đại. Mỗi giọt bia 1689 BECKENT BAUER là một món quà dành cho vị giác tinh tế, mở ra hành trình khám phá hương vị vượt thời gian.
Khám phá các hương vị bia 1689 BECKENT BAUER trên website: https://1689beckentbauer.com
Trải qua hơn 6.000 năm hình thành và phát triển, lịch sử bia và lịch sử ngành bia đã gắn liền với tiến trình văn minh nhân loại, từ những dòng bia đầu tiên ở Lưỡng Hà, Ai Cập cổ đại đến các quy tắc nấu bia tinh khiết ở châu Âu. Ngày nay, giữa thị trường bia công nghiệp, bia thủ công vẫn giữ trọn giá trị truyền thống, sáng tạo và bản sắc văn hóa, trở thành lựa chọn của những người yêu hương vị tinh tế.